Танхимууд

Швейцарийн хүн ам ба хэл

Хэвлэх PDF

  Швейцарь нь нэг ам дөрвөлжин километр газарт 176 хүн ноогддогоороо нь энэ дэлхийн хамгийн шигүү оршин суугчидтай цөөхөн орны нэг юм.Нийт 7,4 сая хүн амтай,хүн амын гурваны хоёр буюу 2,5 сая нь хот суурин газар оршин суудаг.

Хэл

   Швейцарь орны иргэн бүрийг гурваас дөрвөн хэлээр ярьж ойлгодог гэдэг. Энэ нь Францтай хил нийлдэг ром, бүргүүнүүд франц хэлээр, мөн 1100-аад жилийн өмнөөс алеман хэл нэвтэрсэн хойт нутгийнхан герман хэлээр, урдуураа Итали улстай хил залгадаг өмнөд нутгийнхан италиар ярьдагтай холбоотой юм.Тэд Итали хэлний ломбард аялгаар, харин Граубюндений тэгш өндөрлөгт нутагладаг Швейцарийн рето-романчууд рето-роман хэлээрээ ярина. Эндэхийн аль ч нутгийнхан өөр хоорондоо чөлөөтэй ярилцаж ойлголцож чаддаг нь ийнхүү олон хэлтэй ард түмэн болоход нь нөлөөлсөн байна.

 

                                                                 бичсэн  Д.Оюунчимэг

                                                         

Хүүхдээ хэрхэн номд дурлагч болгох вэ ?

Хэвлэх PDF

Хүүхдээ ном уншдаг хүн болоосой гэж эцэг эх бүр л битүүхэндээ хүсдэг байх. Ном уншсанаар зөвхөн томчуудын ч биш, хүүхдийн тархины хөгжил, төсөөлөн бодох чадвар сайжирч хувь хүний хандлагад ч эерэг нөлөө үзүүлдэг.

Чухамхүү хүүхдээ хэрхэн номын хорхойтон болгох талаар мэдлэг, арга барил томчуудад дутдаг. Тэгвэл зохиолч Б.Шүүдэрцэцэг өөрийн туршлага бүхий дараах зөвлөгөөг хуваалцсан юм.

1. Хэлд ороогүй байхаас нь үлгэр уншиж эхэл.

2. Үлгэр ярих, уншиж өгөхдөө баатрууд болгоны яриаг хэлэхдээ дууныхаа өнгийг өөрчлөн, уран уншлагын чадвар эзэмших хэрэгтэй.

3. Ном уншихдаа зөөлөн тоглоом ашиглан үлгэрийн баатруудын дүрд "тоглуулах", зурах, өөрөө уйлж, инээж жүжиглэх мэтээр жүжигчин, найруулагчийн ур чадварыг эзэмшвэл сайн.

4. Багаас нь өөрийн гэсэн номын сантай болгох.

5. Төрсөн өдөр, баяруудаар ном бэлэглэж занших.

6. Номын дэлгүүрээр дагуулж явах.

7. Хүнд ном бэлэглэж сургах. Уншиж сурахаар нь анхны номыг нь зөв сонгож өгөх.

8. Уншсан номных нь тухай яриулах, өөрийнхөө сэтгэгдлийг харилцан ярилцах.

9. Аав, ээж аль аль нь өөрсдөө ном уншдаг байх. /Та өөрөө ном унших дургүй, ном их уншвал "номын цагаан солио" өвчин тусна гэдэг домогт итгэдэг бол энэ генээ үрдээ "өвлүүлсэн" л байж таараа./ Тэгээд ч гэрт том жижиггүй ном уншдаг орчин хэрэгтэй!

10. Ном нь хүүхдийн нас, сонирхолд таарсан байх нь зөв ч гэсэн түүхийн ном, роман унших болоогүй гэж дан жижиг хүүхдийн зохиол, үлгэр авч өгөөд байх хэрэггүй. Хэлд орохоосоо үлгэр уншуулж, 6 наснаасаа уншиж сурсан хүүхэд 10 наснаасаа эх зохиол уншиж эхлэхэд эртдэхгүй.

11. "Ном унш, ном унш" гэсэн яншаан хүүхдийг номд дуртай болгохгүй. Уншсан номынх нь зохиолчийн тухай, тэр цаг үе, үйл явдал, баатруудынх нь тухай байнга ярьж өгч, өөрөө номын тухай мэдлэгтэй байж, тэр номоор бүтээсэн киног хамт үзэх гэх мэтээр уран зохиол, номд дурлах орчинг гэртээ заавал бүрдүүлээрэй!

эх сурвалж GoGo.mn

1945 оны чөлөөлөх дайны түүхт 70 жилийн ойд

Хэвлэх PDF

Цуврал 1: 

1945 оны чөлөөлөх дайны гол зорилго:

ЗХУ 1945 оны 8-р сарын 8 нд Японд дайн зарласан юм.

БНМАУ-ын БХТ, СнЗ 1945 оны 8-р сарын 10 нд Японд дайн зарлав. Монгол улс өөрийн орны аюулгүй байдлыг бататган бэхжүүлэх, дайны аюулыг түргэн зайлуулж энхийг тогтоох, Хятадын түүний дотор Өвөрмонголын ард түмний эрх чөлөөний тэмцэлд туслахаа илэрхийлжээ.

            Гол зорилго нь өөрийн эх орны эрх чөлөө, тусгаар тогтнолыг цаашид бэхжүүлж , Ази тивд энхтайвныг тогтоон, нийтийн дайсныг устгахад оршиж байв. Японы тухайн үеийн нэгэн чухал баримт бичиг ”Танакагийн Меморандум” гэгчид: ”Хятад улсыг эзэлье гэвэл бид юуны өмнө Манж, Монголыг байлдан эзлэх хэрэгтэй. Хэрэв дэлхийг байлдан эзэлье гэвэл юуны өмнө Хятад улсыг байлдан эзлэх ёстой. Бид Хятадын бүх нөөцийг өөрийн болгосноор Энэтхэг далайн бүх арлыг Европыг хүртэл байлдан эзэлж болно” гэжээ.

            Японы дайнчид энэ зорилгоо биелүүлэхийн тулд 1929 оноос Ази дахь дайнаа эхэлж, 1945 он гэхэд Зүүн хойт Хятад, Солонгос, Зүүн өмнөд Азийн олон орныг эзэлчихсэн, эзэлсэн газар орноо дайны талбар болгох бэлтгэлээ хангасан, эдийн засаг, зэвсэг техник, хүн хүчний хангалттай нөөцтэй болсон байлаа.

Японы түрэмгийлэгчид Монголыг хэзээнээс сонирхож, эзлэн авахыг сонирхсон билээ.

Тухайлбал :

  • 1920 онд Хятад дахь Японы гар хөл, зарц нарын нам болох Ань-Ду намын генерал Сюй Шү Жанд 15 мянган цэрэг өгч Монголд ирүүлж, цэргийн хүчээр Монголын автономыг устгуулан, ард түмнийг  минь дээрэмдэн тонуулж, алж хядуулан, гашуун зовлонд унагасан юм.
  • 1920-1921 онд Оросын оргодол цагаантан Семёнов, Унгерн нарыг зэвсэглэн, мөнгө хөрөнгөөр хахуулдан “Монгол улсыг устгах” гээд ард түмнийг минь гашуун зовлонд унагасан хэдий ч зорилгоо биелүүлээгүй юм.
  • 1935-1938 онд Монгол улсын зүүн хил хязгаарт удаа дараа зэвсэглэн халдаж, ихээхэн хохирол учруулав.
  • 1939 оны 5-р сард Халхын голд дайн өдүүлэн ялагдалд хүрэв.
  • Монгол улсыг тагнан турших, хорлон сүйтгэх зэвсэгт мөргөлдөөн үүсгэх ажиллагаагаа улам бүр шатлан өргөжүүлж, энэ хэрэгтээ Зүүн хойт Хятадад байгуулсан Манжийн тоглоомын улс болон эзлэгдсэн Өвөрмонголынхоо Монгол хүмүүсийг өргөнөөр ашиглаж байв.

Ази, Алс Дорнодын аюулгүй байдалд Монгол улсын оруулсан бодит хувь нэмэр

            Монгол Ардын хувьсгалт цэрэг 2 замаар 8-р сарын 10-ны өглөөний 04 цагаас давшсан юм. Долнуур, Жэхэгийн чиглэлд 950 км зам туулан марш үйлдэн, давшин байлдаж, 9-р сар гэхэд Губэйкоу, Инфань, Жэхэгийн заагт хүрсэн байв.

            Хаалган, Бээжингийн чиглэлд марш үйлдэн давшсан цэрэг Сайншанд, Замын-Үүдээр дайран 565 км аялан байлдаж, 9-р сарын эх гэхэд Жанбэ, Жанчхүү, Чуулалтхаалгад хүрсэн байжээ.

            Монголын цэрэг өндөр уул, өргөн говь, элсэн цөлийг тэсвэр хатуужил гарган туулж, олон жил уул, нурууг нүхлэн хориглон байлдах бэлтгэлээ хангасан хүчирхэг байсантай эрэлхэгээр байлдан ялалт байгуулсан юм.

            1945-8-17 нд ДЯЯ-ны сайд “Хувьсгалт цэргийн байлдаж буй анги, нэгтгэлүүдийн ар талд журам, зарчмыг зохион хангах, ар талыг хамгаалах хөдөлгөөнт отрядуудыг байгуулах тухай” 301-р тушаал гаргав. Энэ тушаалд: Байлдаж буй анги, нэгтгэлийн ар талд журам дэглэм сахиулж, ар талыг хамгаалах, Японы тагнуул, хорлон сүйтгэгч, Монголын оргодол, урвагчдыг илрүүлэн баривчлах үүрэгтэй хөдөлгөөнт бүлгүүдийг байгуулах, Чөлөөлөгдсөн ард түмэнд Монголын төрийн бодлогыг ойлгуулах тухай заасан нь хилчдийн удирдамж болов. Сулинхээрээс Тарвагандахын овоо хүртэлх хэсэгт хил хамгаалж байсан хилийн 8-н отрядын хилчид хилээ хамгаалахын зэрэгцээ байлдаанд оролцсон юм.

Дайны үр дүнд:

  • Олон жилийн заналт дайсан дарагдаж, энхтайвнаар амьдарч, улс орноо хөгжүүлэх бололцоо нээгдэв.
  • Ах дүү Өвөрмонголын болон Хятадын ард түмнийг Японы дайнчдаас чөлөөлөв.
  • Дэлхийн 2-р дайныг төгсгөхөд Монгол улс өөрийн хувь нэмрээ оруулав.
  • Монголын цэрэг өвөг, дээдсийнхээ баатарлаг түүхийг давтан дэлхий дахинд алдар цуугаа мандуулав.
  • 1945 оны 9-р сарын 2 нд Японы дайнчид Холбоотон улсуудын цэргийн командлалд “ Үг дуугүй бууж өгөх акт”-д гарын үсэг зурснаар Азийн олон орнууд эрх чөлөөтэй болж, тусгаар тогтнолын замд оров.

Энэ дайнд гарамгай гавъяа байгуулсан С.Дампил, М.Жанчив, Д.Данзанваанчиг, Л.Аюуш, Т.Дүүдэй нар “Улсын баатар”-ын эрхэм цол хүртэж, 2000 гаруй хүн одон, медалиар шагнагдсан юм. Монгол улс энэ дайнд эдийн засаг, хүн хүчний ихээхэн хүч, нөөцөө дайчлан гаргаж, багагүй хохирол амссан боловч тусгаар тогтнолоо бататгасан билээ.

УРИЛГА

Хэвлэх PDF
untitled

Уран  бичлэг сонирхдог, сурахыг хүсч буй оюутан залуус та бүхнийг манай Уран бичлэгийн дугуйланд хүрэлцэн ирэхийг уръя.

Уран бичээч Э.Найдандорж  Хүүхдийн номын ордны Дорно дахины танхимд дугуйланг сард нэг удаа зохион явуулна.

 

Хэзээ:      2014 оны 10-р сарын 25-нд 13.00 цагт

 

Хаана:     Хүүхдийн номын ордон, Дорно дахины танхим

 

 

 



Улаан өндөгний баяр

Хэвлэх PDF

    Жил бүрийн хавар тохиодог "Улаан өндөгний баяр"-ыг 2014.04.23-нд ХНО-ы Герман уншлагын танхимаас тэмдэглэн өнгөрүүллээ. Тус үйл ажиллагаанд герман хэлний сургалттай 38-р сургуулийн 6-7-р ангийн 30 сурагчид герман хэлний 2 багшийн хамт оролцлоо. Герман уншлагын танхимын ажилтнууд ХНО-ны болон герман танхимын үйл ажиллагааг сурагчдад товч танилцууллаа. “Hoppelsong - Kinderlied zum Osterfest” улаан өндөгний баярын дууны үгийг хүүхдүүдэд өгч, дууны бичлэгийг үзүүлэн, зааж сургав. Мөн тус баярын тухай богино хэмжээний кино, баримтат мэдээлэл, өндөг урлан чимэглэх талаар үзүүлэн бэлтгэж телевизээр үзүүллээ.  Хүүхдүүд өөрийн гараар өндөг будаж чимэглэх, туулай урлах зэрэг улаан өндөгний баяраар хийдэг ёс заншил бүхий үйлийг 5 баг болон гүйцэтгэж, хоорондоо бүтээлээрээ өрсөлдөв. Номын сангаас ялагч багт шоколадан өндөг, оролцогч бүх хүүхдүүдэд өндгөн тоглоом бэлэглэв. Хүүхдүүдээр нуусан өндөгийг олуулах, ном бэлэглэх, хөгжөөнт тоглоом тоглуулах зэрэг сонирхолтой үйл ажиллагааг багш нар нь хөтлөн явууллаа. 

Osterfest 1 Osterfest 2
Osterfest 4 IMG 1072

                                       Osterfest 5